'Religieus geweld', bestaat dat wel?

Dat er groepen en individuen zijn die religieuze motieven aanvoeren als reden om geweld te plegen, is onbetwistbaar. Kruisvaarders, kindermisbruikers, terroristen, de Ku Klux Klan, ze zijn er allemaal als de kippen bij om God aan te roepen als rechtvaardiging voor hun daden. Het is echter een veel lastiger vraag om te bepalen in hoeverre religie een oorzaak is van geweld.

Religie als reden en als oorzaak van geweld


We weten immers dat mensen voor hun gedrag nogal eens motieven aanvoeren die wetenschappelijk gezien moeilijk als oorzaken kunnen gelden. Mensen zeggen bijvoorbeeld dat ze door het lezen van Jonathan Safran Foer (Eating Animals, 2013) ervan overtuigd zijn geraakt dat ze geen vlees moeten eten, terwijl wetenschappers zich afvragen welke mensen überhaupt boeken van Foer lezen, hoe het komt dat vegetariërs vaker vrouwen zijn dan mannen, gemiddeld hoger opgeleid en vaker in een stad wonen. Allerlei oorzaken ‘van buiten’ blijken vaak betere voorspellers van gedrag dan ‘inwendige’ redenen die mensen zelf aanvoeren.

Juist bij religieuze redenen (openbaringen, geloofsovertuigingen, e.d.) wijzen wetenschappers vaak op sociaal-culturele, psychologische en biologische oorzaken die kunnen verklaren waarom iemand gelovig is of niet, waarom iemand zich tot een bepaald type geloofsovertuiging aangetrokken voelt, waarom de een gelovig blijft en de ander van z’n geloof valt, enzovoort. Zo bekeken is het eigenlijk vreemd om zomaar van jihadisten en andere religieuze geweldplegers de redenen te accepteren die ze zelf aanvoeren. Misschien heeft religie wel helemaal niet zoveel te maken met hun moorddadige gedrag – ongeacht wat ze zelf beweren.

Dit opschrijven is één ding; zoiets onderzoeken is veel lastiger. Er zijn drie belangrijke methodologische problemen bij het onderzoek naar religie als oorzaak van geweld: (1) ‘religie’ is een nogal ongrijpbaar fenomeen; (2) overtuigende correlaties tussen religie en geweld blijken moeilijk te vinden; (3) ‘religie’ is een fenomeen dat je zowel van binnenuit als van buitenaf kunt bekijken, en dat maakt nogal uit voor je conclusie.

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • René T. zei Naar deze reactie >>>
    @Piet S.
    Nou Piet, dat zijn een hoop, met name niet ter zake doende woorden om "nee" te zeggen.
    Dat ik je niet verkeerd begrepen had.
    Dat er... 14-12-2019 23:18
  • @Carla: [Ik denk trouwens dat het streven naar zin en betekenis in het leven van invloed is of kan zijn op het welzijn van de mens. Of de grondslag daarvoor nou religieus of seculier is, zal m.i. geen verschil maken in de kleine geluksmomentjes die kunnen worden ervaren.]

    Absoluut met je eens.

    Wat het geloven betreft, in mijn perceptie heeft dat iets te maken met het iets persoonlijk ervaren, dat... 14-12-2019 23:18
  • René T. zei Naar deze reactie >>>
    @René
    Is het mogelijk om al de irrelevante reacties onder dit bericht te verwijderen?
    Het is zo onoverzichtelijk geworden. 14-12-2019 22:32
  • @ Egbert, er is een heel mooi boek " Geleerd & Gelovig." 22 Wetenschappers schrijven over hun leven, hun geloof in God en de relatie daarvan... 14-12-2019 21:26
  • Ronald V. zei Naar deze reactie >>>
    Egbert, 

    je gaat nu weer mooi weer spelen. Typisch sociopathie. 

    De feiten zijn: 
    - je stalkt me, bent gestuit op de neonazi DQ en je... 14-12-2019 20:34

  • @Rene,

    Als Ronald kan bewijzen waar ik in mijn bijdragen blijk heb gegeven van nazi sympathieën, het valt uiteindelijk allemaal wel te... 14-12-2019 19:28