Waar ligt de grens tussen wetenschap en pseudowetenschap?

Waar ligt de grens tussen wetenschap en pseudowetenschap?
18 okt
2019

Bepaalde theorieën in de natuurkunde, zoals het bestaan van een multiversum, zijn niet meer te verifiëren. Is dit dan nog wel wetenschap?

Die vraag stelt wetenschapsjournalist Jim Baggot in een essay in het webmagazine Aeon. Hij begint met een voorbeeld, een artikel in New Scientist waarin gesteld wordt dat een ‘spiegel-universum’ in contact staat met het onze. Bewijs zou moeten komen uit een afwijking in het radioactief verval van neutronen. Een probleem met deze verklaring voor een geobserveerde afwijking, is dat die niet valt te controleren.

Intelligent Design

Nu gaat het hier om een populair wetenschappelijk artikel. Maar de betrokken onderzoekers – en de pr-afdelingen van hun universiteiten – spelen wel degelijk een belangrijke rol, vindt Baggot. Speculatieve theorieën zijn belangrijk om de wetenschap verder te brengen, maar de vraag is of je ze nog als wetenschap kunt zien.

Baggot stelt dat de grens tussen wetenschap en pseudowetenschap soms lastig te trekken is. Maar als de interpretatie van een theorie alleen afhangt van de voorkeur van de onderzoeker, is er toch iets mis, vindt hij. Baggot trekt een vergelijking met Intelligent Design, een vorm van creationisme die een beroep doet op een ‘ontwerper’ om bepaalde aspecten van de werkelijkheid te verklaren. Je kunt nooit aantonen dat er wel of geen ontwerper is, dus daarmee is ID geen wetenschap. Alleen, sommige geaccepteerde natuurkundige theorieën zijn ook niet te testen.

Subjectieve elementen

En testen is ook niet per se de enige test: met de wetten van Newton bleken planeetbanen goed te onderzoeken: afwijkingen in de banen leidden tot de ontdekking van de planeten Neptunus en Uranus. Een afwijking in de baan van Mercurius leidde tot de hypothese dat er nog een planeet was, Vulanus, maar die is niet gevonden. In plaats daarvan bleek een nieuwe theorie nodig, de algemene relativiteitstheorie, om het probleem op te lossen. Dus wanneer verwerp je een theorie?

Op dit moment komen natuurkundigen met theorieën die niet testbaar zijn, zoals die over het multiversum (het idee dat er talloze universums bestaan naast het onze). Die worden bijvoorbeeld onderbouwd met Bayesiaanse statistiek, maar, aldus Baggot, die bevat subjectieve elementen in de vooronderstellingen. Sommige natuurkundigen spreken over ‘theoretisch bevestigde theorieën’, maar is dat dan wetenschap?

Geloofwaardigheid

Baggot ziet een tendens in de natuurkunde om metafysica te accepteren als bewijs. Dat tast de geloofwaardigheid van de hele wetenschap aan. Natuurkundigen zouden voorzichtiger moeten zijn in hun uitspraken. Dus niet zeggen ‘er is een multiversum’ maar ‘er zou een multiversum kunnen bestaan’. Meningen en ideeën helpen de wetenschap soms verder, maar ze zijn zelf niet altijd wetenschappelijk.

Bron: But is it science?, Aeon Magazine.

Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • Edward Apcar zei Naar deze reactie >>>
    @ Andre

    “Wat is genoeg ? 10...1000 . Dan ben ik het met je eens.”
    Volgens het CBS is ruim de helft van de Nederlandse bevolking... 15-12-2019 00:17
  • @Rene,

    Het probleem is tevens dat dit forum het behoorlijk lang zonder goede moderatie heeft moeten stellen, dan wordt het een kwestie van... 15-12-2019 00:10
  • Edward Apcar zei Naar deze reactie >>>
    Wel apart. en hele eer: persoonlijk vermanend toegesproken worden door de moderator. En ik krijg ook nog de gelegenheid te reageren, Een... 14-12-2019 23:42
  • René T. zei Naar deze reactie >>>
    @Piet S.
    Nou Piet, dat zijn een hoop, met name niet ter zake doende woorden om "nee" te zeggen.
    Dat ik je niet verkeerd begrepen had.
    Dat er... 14-12-2019 23:18
  • @Carla: [Ik denk trouwens dat het streven naar zin en betekenis in het leven van invloed is of kan zijn op het welzijn van de mens. Of de grondslag daarvoor nou religieus of seculier is, zal m.i. geen verschil maken in de kleine geluksmomentjes die kunnen worden ervaren.]

    Absoluut met je eens.

    Wat het geloven betreft, in mijn perceptie heeft dat iets te maken met het iets persoonlijk ervaren, dat... 14-12-2019 23:18
  • René T. zei Naar deze reactie >>>
    @René
    Is het mogelijk om al de irrelevante reacties onder dit bericht te verwijderen?
    Het is zo onoverzichtelijk geworden. 14-12-2019 22:32