Waar ligt de grens tussen wetenschap en pseudowetenschap?

Waar ligt de grens tussen wetenschap en pseudowetenschap?
18 okt
2019

Bepaalde theorieën in de natuurkunde, zoals het bestaan van een multiversum, zijn niet meer te verifiëren. Is dit dan nog wel wetenschap?

Die vraag stelt wetenschapsjournalist Jim Baggot in een essay in het webmagazine Aeon. Hij begint met een voorbeeld, een artikel in New Scientist waarin gesteld wordt dat een ‘spiegel-universum’ in contact staat met het onze. Bewijs zou moeten komen uit een afwijking in het radioactief verval van neutronen. Een probleem met deze verklaring voor een geobserveerde afwijking, is dat die niet valt te controleren.

Intelligent Design

Nu gaat het hier om een populair wetenschappelijk artikel. Maar de betrokken onderzoekers – en de pr-afdelingen van hun universiteiten – spelen wel degelijk een belangrijke rol, vindt Baggot. Speculatieve theorieën zijn belangrijk om de wetenschap verder te brengen, maar de vraag is of je ze nog als wetenschap kunt zien.

Baggot stelt dat de grens tussen wetenschap en pseudowetenschap soms lastig te trekken is. Maar als de interpretatie van een theorie alleen afhangt van de voorkeur van de onderzoeker, is er toch iets mis, vindt hij. Baggot trekt een vergelijking met Intelligent Design, een vorm van creationisme die een beroep doet op een ‘ontwerper’ om bepaalde aspecten van de werkelijkheid te verklaren. Je kunt nooit aantonen dat er wel of geen ontwerper is, dus daarmee is ID geen wetenschap. Alleen, sommige geaccepteerde natuurkundige theorieën zijn ook niet te testen.

Subjectieve elementen

En testen is ook niet per se de enige test: met de wetten van Newton bleken planeetbanen goed te onderzoeken: afwijkingen in de banen leidden tot de ontdekking van de planeten Neptunus en Uranus. Een afwijking in de baan van Mercurius leidde tot de hypothese dat er nog een planeet was, Vulanus, maar die is niet gevonden. In plaats daarvan bleek een nieuwe theorie nodig, de algemene relativiteitstheorie, om het probleem op te lossen. Dus wanneer verwerp je een theorie?

Op dit moment komen natuurkundigen met theorieën die niet testbaar zijn, zoals die over het multiversum (het idee dat er talloze universums bestaan naast het onze). Die worden bijvoorbeeld onderbouwd met Bayesiaanse statistiek, maar, aldus Baggot, die bevat subjectieve elementen in de vooronderstellingen. Sommige natuurkundigen spreken over ‘theoretisch bevestigde theorieën’, maar is dat dan wetenschap?

Geloofwaardigheid

Baggot ziet een tendens in de natuurkunde om metafysica te accepteren als bewijs. Dat tast de geloofwaardigheid van de hele wetenschap aan. Natuurkundigen zouden voorzichtiger moeten zijn in hun uitspraken. Dus niet zeggen ‘er is een multiversum’ maar ‘er zou een multiversum kunnen bestaan’. Meningen en ideeën helpen de wetenschap soms verder, maar ze zijn zelf niet altijd wetenschappelijk.

Bron: But is it science?, Aeon Magazine.

Laat een reactie achter

U kunt hieronder uw reactie plaatsen. Invullen van naam en e-mailadres is verplicht (e-mailadres wordt niet gepubliceerd). Om spam te voorkomen vragen wij u de letter/woordcombinatie daaronder over te typen. Daarna kunt u de reactie plaatsen. Bij problemen, neem contact op met de redactie.

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • Ik weet niet wat modaliteiten collaps is maar wel dat er vele afleidingen logisch correct zijn maar dat de uitkomst daarom nog geen waarheid... 03-04-2020 08:45
  • Als ik wat verder lees, dan wordt her en der vermeld dat het argument van Godel ten onder gaat aan modal collaps. Weet iemand wat dat is en... 02-04-2020 19:56


  • Dag Edward,

     

    Of ik galoppeer, dat weet ik
    niet, ik geef gewoon mijn visie. Maar misschien komt die hier en daar niet
    helemaal overeen... 31-03-2020 23:01
  • Edward Apcar zei Naar deze reactie >>>
    @Lieven 30-03-2020 11:32

    Nu vergaloppeer je je toch echt, beste Lieven. Je raakt verward in je eigen breinbreisels.
    Natuurlijk willen... 31-03-2020 21:48
  • ...nog eentje en dan stop ik ermee.
    Wie het schoentje past trekke het aan...... 30-03-2020 11:51