Heeft de wetenschap meer dwarse denkers nodig?

Heeft de wetenschap meer dwarse denkers nodig?
23 okt
2017

De geschiedenis zit vol ‘grote geesten’ die buiten de gebaande kaders durfden te denken. Heeft de wetenschap deze dwarse denkers nodig om vooruit te komen, vraagt wetenschapsfilosoof Adrian Currie zich af in het webtijdschrift Aeon.

Isaac Newton stak ooit een stompe naald tussen zijn oogbol en oogkas om te zien wat de invloed was van een vervorming van het oog op het beeld dat hij zag. En Galileo Galileï weerstond de leer van de kerk met zijn stelling dat de aarde om de zon draaide. De geschiedenis van de wetenschap zit vol verhalen over dwarse denkers die tegen de stroom in gaan, stelt Adrian Currie in een essay voor het online tijdschrift Aeon.

Establishment

Hij haalt ook modernere ‘dwarse denkers’ aan, zoals de biologe Barbara McClintock, die ruim twintig jaar moest wachten voordat haar radicale idee dat zich in het DNA mobiele elementen bevinden die heen en weer kunnen springen op chromosomen werd geaccepteerd. En in 2012 liet de Amerikaanse industrieel Russ Georges 100 ton ijzersulfide voor de kust van Canada in de Stille Oceaan gooien, om te zien of hierdoor de algen sneller gingen groeien. Dat zou kooldioxide uit de atmosfeer halen en bovendien de visgronden van extra voedsel voorzien. Volgens Georges was het wetenschappelijk establishment veel te terughoudend met dit soort experimenten.

Georges was – net als veel van zijn vroegere voorgangers – iemand die over voldoende financiële middelen beschikte, een ‘gentlemen scholar’. Hij kon het zich veroorloven om tegen de stroom in te gaan. Maar juist door zijn bevoorrechte situatie is zijn type ‘onderzoeker’ volgens Currie alles behalve een zegen voor de wetenschap.

Reformatie

Allereerst, betoogt de filosoof, zijn veel van de wetenschappelijke revoluties die aan personen zijn gekoppeld veel complexer dan het lijkt. De ontdekking van Galileo hing ook samen met de ontwikkelingen van zijn tijd, zoals verbeterde technieken om lenzen te slijpen, de boekdrukkunst die het verspreiden van ideeën stimuleerde en de gevolgen van de Reformatie, waardoor er een meer open intellectueel klimaat ontstond.

Daarnaast is er een groot nadeel aan het model van de onafhankelijke ‘gentleman scholar’: dit is doorgaans een witte man. Het type is in ieder geval zeldzaam en niet erg divers. Wanneer we de wetenschappelijke ontwikkeling laten afhangen van dit soort types is de spoeling wel erg dun. Het is bovendien niet gezegd dat dwarse denkers het ook bij het rechte eind hebben. Soms zitten ze er gewoon naast.

Omwenteling

Currie stelt dat we niet per se buitenbeentjes nodig hebben in de wetenschap: beter is om het dwarse denken weer te belonen binnen de wetenschap. Dwars denken moet niet geassocieerd zijn met ‘tegen de stroom in roeien’, het moet juist de voornaamste manier zijn waarop wetenschappers werken. Dat zou bijvoorbeeld kunnen door een deel van het onderzoeksgeld niet te verdelen volgens reguliere programma’s met uitgebreide beoordelingen, maar via een loterij. Ook is het mogelijk onderzoeksinstituten op te richten voor ‘exploratief onderzoek’.

Het romantische idee van een dwarse denker die zorgt voor een wetenschappelijke omwenteling is niet wat we nodig hebben, aldus Currie. Maar het is wel degelijk nodig om te onderzoeken hoe het dwarse denken mee gestimuleerd kan worden.

Bron: Aeon magazine.

Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • Jezus heeft bestaan en bestaat nog steeds. Mensen die dit ontkennen bidden niet om leiding van de Heilige geest. Genoeg mensen die... 15-10-2019 14:37
  • @Lieven, prent het volgende eens goed in je oren:

    "De natuurwetenschap beschrijft en verklaart de natuur niet alleen eenvoudig, zoals zij... 15-10-2019 14:31
  • @Benedict: [God is ook niet een uitdrukking van besef van onwetendheid.]

    Je bent toch niet onbekend met de term de god van de gaten en weet volgens mij ook wel waar deze uitdrukking voor staat.
     ... 15-10-2019 14:27
  • Het is niet irrationeel om te geloven. Er bestaat een zin die bewijst dat geloof juist is. Dit is die zin: Als de doden enkel zichzelf... 15-10-2019 14:12
  • Natuurlijk is god dood in een wereld vol van ik en materie. De mens is geleidelijk tot het besluit of de twijfel of het vermoeden gekomen... 15-10-2019 10:36
  • ChrisH,
    En wij mogen echt blij zijn dat de macht om zo met ongelovigen om te gaan aan de kerk ontnomen is. Dat meen ik serieus.
    Want ik... 15-10-2019 10:17