Auto’s en rompers

Golf TDI Clean Diesel
12 nov
2015

Wat hebben techniek en ethiek met elkaar te maken? Na het noemen van de naam “Volkswagen” twijfelt niemand er meer aan of er een relatie is. Los van het feit hoe deze relatie precies in elkaar steekt; de Duitse betrouwbare vierwieler fabrikant heeft zijn goede naam te grabbel gegooid door massaal te frauderen met software in dieselautos.

Het begon met ethisch gemotiveerd handelen om bij te dragen aan een groenere planeet door auto’s te produceren die minder CO2  uitstoten. Ook al was dit een min of meer gedwongen keuze, het werd een ethische misser met list en bedrog door middel van een technisch trucje met de software. 

 

Fiets

Hoe heeft het zo ver kunnen komen, vraag je je misschien af. Hoe is het mogelijk dat Europa’s grootste autofabrikant, met een productie van 10 miljoen voertuigen per jaar[1], regelrecht afstevende op een boete van 16 miljard euro in de VS[2] en dat niemand binnen deze organisatie eerder aan de bel trok?

Met bovenstaande vraag vers in het achterhoofd verschoon ik de romper van mijn vijf maanden oude baby en plots valt mijn oog op de print op zijn baby-ondergoed: autootjes! Vervolgens kijk ik naar zijn sokken: idem. Diezelfde dag lees ik hem voor uit het babygeluiden boek. Met vrolijke plaatjes ondersteund hoor ik mezelf voorlezen: “Als we ergens naar toe willen, stappen we in een auto. Broem, broem, geef gas.” [3] Op dat moment werd ik bijna boos, want als we ergens heen gaan, gaan we met de fiets! 

 

Inslijten

Hoe kunnen we van onze nieuwe generatie verwachten dat ze hun verantwoordelijkheid nemen ten opzichte van de schepping, als we ze niet van jongs af confronteren met een ‘zorg-voor-de-schepping’ geïnspireerde levenshouding, die je keuzes motiveert en die je concrete gedrag gestalte geeft?

Het ‘zorg-voor-de-schepping’ - denken is deels een kwestie van inslijten van patronen die al van jongs af aan aangeleerd worden. Het heeft te maken met de vanzelfsprekendheid waarmee je op de fiets te stapt in plaats van in de auto, en de discipline om vijf in plaats van tien minuten te douchen en het gemak om een trui aan te trekken in plaats van de verwarming omhoog te draaien. 

 

Ontwerp

Zowel in de aanschaf van techniek (wel of geen auto voor de deur), als in de omgang met techniek (denk aan de campagne ‘het nieuwe rijden’) draait het om keuzes maken, ook al zijn we minder autonoom dan we zouden willen als het gaat om de omgang met techniek, zoals diverse techniekfilosofen ons leren.

Naast keuzes met betrekking tot de aanschaf van en omgang met techniek, draait het echter ook in het ontwerp van techniek om het maken van keuzes, die in ethisch opzicht meer of minder goed vallen. Bijvoorbeeld, het vergt een bewuste investering in kennis en kunde om een schonere auto te ontwerpen met minder CO2 uitstoot dan de tot dan toe geproduceerde modellen.

Een dergelijke keuze wordt wellicht op het hoogste managementniveau van een autofabrikant gemaakt, maar ook op andere niveaus worden ontwerpkeuzes gemaakt, zoals we bij Volkswagen gezien hebben: de software ontwerpers programmeren een algoritme dat de CO2 uitstoot van een dieselmotor meet en dit algoritme kan leugenachtig geprogrammeerd worden. Frauderen in dit geval is een bewuste keuze, die riekt naar een bedrijfscultuur waar men waarden zoals eerlijkheid en transparantie gemakkelijk opoffert voor de mammon. 

 

Drempelwaarde

Daarnaast worden in een softwareteam afwegingen gemaakt die maken dat het algoritme niet waarden vrij is, bijvoorbeeld bij het instellen van een drempelwaarde voor wat ‘acceptabel’ en ‘onacceptabel’ is als het om CO2 uitstoot gaat. Wanneer vinden we als ontwerpers dat de drempelwaarde voor CO2 uitstoot het predicaat ‘goed’ verdient? Wat ik bedoel is: hoe belangrijk vinden we het als ontwerpers om onder de norm te blijven? Gaan we voor de zesjescultuur, waarin het algoritme in de software zo geprogrammeerd wordt dat de drempelwaarde samenvalt met de norm? Of vinden we het zó belangrijk om bij te dragen aan de CO2 reductie dat we de extra mijl gaan? Dus dat we het algoritme zo programmeren dat we zelfs verder gaan dan de norm voorschrijft?

Dit zijn ontwerpkeuzes die uitdrukking kunnen geven aan de levenshouding van een ontwerper, software ingenieur, manager of CEO. Is deze levenshouding geïnspireerd door een utilistisch wereldbeeld, waarbij de realiteit gereduceerd wordt tot een constante berekening tussen de pakkans van onethisch handelen en de gouden bergen van beoogde winst, of door een levenshouding die uitgaat van zorg-voor-de-schepping? 

 

Rentmeesterschap

Van de wieg tot het graf draait het om keuzes aangaande onze houding ten opzichte van een verantwoord omgaan met de schepping.  Keuzes die raken aan alle aspecten van het leven. Bijvoorbeeld van ontwerp en aanschaf van babyrompers met afbeeldingen van fietsen, bomen en dieren er op, in plaats van met afbeeldingen van auto’s, vliegtuigen en sigaretten.
Vroeg of laat zullen we ons afvragen: hoe heeft het zover kunnen komen dat we auto’s op babyrompers hebben gezet, of dat we onze naam als rentmeesters van de schepping te grabbel hebben gegooid? “Het valt te bezien of de consument Volkswagen het sjoemelen vergeeft en de Duitse auto's zal blijven kopen.”, schrijft een journalist op nu.nl. Het valt te bezien of de wereld het christenen vergeeft als ze verzaken in het rentmeesterschap over de schepping en ze de groene boot missen.  


[1] https://nl.wikipedia.org/wiki/Volkswagen_AG
[2] http://www.nu.nl/volkswagen-schandaal/4131514/moet-u-weten-dieselschandaal-van-volkswagen.html
[3] Pieter van Oudheusden. Mijn eerste geluiden. Zebra.

Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Uitgebreid zoeken

Categorie
Tag
Auteur
Tekst

Laatste reacties

  • @Bert [Het gevaar dreigt dat slimme machines straks kunnen doorzien wat mensen niet doorzien en na de vinger die ze gekregen hebben niet alleen de hand maar de hele mensheid in hun greep nemen]

    En met dit eventuele doemscenario houden wetenschappers zich helemaal niet bezig. Onderkennen ze totaal niet. 21-04-2019 22:32
  • ChrisH,

    "...de eerste mens (niet ergens op aarde)".
    Gilbert zegt dat hij zich helemaal niet bezig houdt met de evolutietheorie maar... 21-04-2019 22:31
  • @Wim, het zijn toch de mensen die de machines hebben ontworpen, ze hebben zichzelf niet gecreëerd, ik begrijp je redeneertrant dan ook niet helemaal.   21-04-2019 22:26
  • Bert Morriën zei Naar deze reactie >>>
    Aaf,

    [Wat voor reden zou een machine kunnen hebben om uitschakeling te willen voorkomen? Omdat een mens die 'wil om te blijven functioneren' er in geprogrammeerd heeft?]
    In essentie: ja, maar waarschijnlijk niet met de bedoeling die machine volledig autonoom te maken. FYI: iedere moderne computer... 21-04-2019 21:42
  • ChrisH, Jac,

    god is inderdaad uiteindelijk de oorzaak van het kwade want hij heeft die mogelijkheid in zijn schepping geïmplementeerd. Dat... 21-04-2019 21:07
  • Wim de Rooij, Eindhoven zei Naar deze reactie >>>
    Hallo Egbert.

    Ik vertelde je van programma's die de evolutionaire methode kunnen gebruiken om slimmere programma's te genereren.

    Je... 21-04-2019 17:55